PROJECTEN

ZONDAG VAN DE ARBEID
BIDDAG VOOR GEWAS EN ARBEID
DANKDAG VOOR GEWAS EN ARBEID

CRISIS... KANS OP VERANDERING

“Al met al is het ook in Nederland behoorlijk lastig om een baan te vinden. Toch vertrouw ik erop binnenkort weer betaald aan de slag te kunnen.”
“Juist in tijden van economische crisis zijn duurzame initiatieven op lokaal niveau van groot belang. Ze bieden kansen om de hoognodige zorg voor het milieu te combineren met financiële besparingen en maatschappelijke participatie voor iedereen.”
“Door de recessie kwam er een reorganisatie bij het bedrijf waar vader werkte en daarmee waren overuren maken verleden tijd. Dit jaar stond er op het loonstrookje nog 1600 euro per maand. Echter sinds kort is hij ontslagen en krijgt hij naar verwachting een WW-uitkering van circa 13090 euro. Al eerder is door meerdere schuldeisers 700 euro loonbeslag gelegd. Op dit moment komt het gezin iedere maand 300 euro tekort. Hoe nu verder?”

Mgr. Gerard de Korte, bisschopreferent voor Kerk en samenleving, leidt de handreiking Crisis: kans op verandering in met een krachtige aanbeveling: “Als Kerk doen wij een dringend beroep op onze regering om de positie van de economisch zwakkeren te ontzien. Het is een teken van beschaving wanneer een samenleving, ook bij economische malaise, de armen zoveel mogelijk uit de wind houdt.”

Sinds de economische crisis van 2008 hebben  veel mensen hun baan verloren. De verwachtingen voor bepaalde groepen om een baan te verwerven zijn somber: lager geschoolden, mensen die het Nederlands niet goed beheersen, migranten, ouderen, mensen met een handicap. De huishoudens met geen reserves of schulden stijgen: begin 2011 ruim 25 procent. Het jaar 2011 is tevens het jaar van vrijwilligerswerk. Daarom is het goed dat Arbeidspastoraat DISK een werkboekje heeft uitgebracht, waarin de vele en verschillende aspecten van crisis en werkloosheid aan de orde komen. Er wordt ingegaan op de vraag wat de rol van kerken kan zijn bij zo’n groot maatschappelijk probleem. Er wordt ingegaan op de roep om duurzame oplossingen, zowel in de sociale zekerheid, als in de economie.

Lezers van het werkboekje reageren enthousiast: “DISK weet de toon weer goed te treffen. Dank  dit aantrekkelijk boekje. Hier kan ik echt wat mee.” “Het aardige van Arbeidspastoraat DISK is, dat ze ingewikkelde problemen zo kunnen uitleggen, dat je er je eigen probleem in herkent en je deel van de oplossing kan worden.”

Landelijk bureau DISK brengt elk jaar een themabrochure uit, die het gehele jaar door te gebruiken is rond een actueel maatschappelijk thema, dat te maken heeft met arbeid en geloof.  Natuurlijk kan begin 2011 een handreiking rond de crisis van de werkloosheid niet uitblijven. Het themanummer van het tijdschrift Ondersteboven sluit aan bij de handreiking Werkloosheid… Kerende kansen van 2010 en opent met de vraag of de crisis kans op verandering biedt.
Naast een kredietcrisis, een economische crisis en een nog steeds dreigende Europese financiële crisis, is er sprake van een bezuinigingscrisis. In de context van deze crises is de roep om herstel van economische groei sterk, in verband met zorgen over behoud van werkgelegenheid en materiële welvaart. Tegelijk valt echter ook de roep te horen om een economie die ecologisch verantwoord en wereldwijd meer sociaal rechtvaardig is. Welke kant zal het opgaan? Aandacht voor mensen aan de onderkant van de samenleving die harde klappen op dreigen te lopen tijdens de crisis is een belangrijke diaconale opdracht. Maar het aanzwengelen van het debat over welke economie ons voor ogen staat, is dat ook. Het lijkt voor de hand te liggen om de roep om herstel van economische groei te steunen. Iedereen wil werk en welvaart. Maar welke welvaart staat ons voor ogen? Is dat het idee van welvaart van consumptieve groei of het idee van welvaart waarin mensen tot hun recht kunnen komen? Waarin ze zich kunnen ontplooien, een grotere sociale samenhang kunnen bereiken en tot een beter welzijn kunnen komen, terwijl ze de schade voor het ecosysteem beperken? Deze dubbele diaconale opdracht kan in een dienst of in een gesprek centraal staan.

De handreiking is bedoeld voor gebruik in kerken en geeft veel tips, suggesties en werkvormen voor gemeenten en parochies. Uitdrukkelijk wordt stil gestaan bij de vraag welke kerk je bent en wat je kracht kan zijn bij werkloosheid. Praktische werkvormen sluiten daar direct op aan. Verderop in de handreiking wordt ingegaan op de campagne Duurzaam leven! van de Vastenactie in de katholieke parochies en de campagne Ik zie je! van de Veertigdagentijd van de Protestantse gemeenten.

Werkloosheid blijkt vooral jongeren, vrouwen en oudere werknemers te treffen. In dit nummer is speciaal aandacht gegeven aan crisis en jeugdwerkloosheid en hoe vanuit kerken met jongeren over werk en werkloosheid gesproken en gedaan kan worden. Zo is er een aantrekkelijke manier opgenomen om met jongeren tijdens een liturgische gebedsdienst in te gaan op de betekenis van een baan of geen baan hebben. Leidraad is het lied Zonder bagage dat Ramses Shaffey zong voor de deurwaarders, toen ze beslag kwamen leggen op zijn inboedel. Getroffen door dit lied lieten ze hem zijn piano en zijn broodwining houden.

In protestantse kerken is er de traditie om rond biddag (op 9 maart 2011) en dankdag voor gewas en arbeid (op 2 november 2010) aandacht te geven aan sociaal-economische thema’s. In de rooms-katholieke kerk is er de zondag van de arbeid (op 1 mei 2011). De handreiking Crisis: kans op verandering biedt voor deze dagen uitgebreide teksten en preeksuggesties voor liturgisch gebruik. Ook is er materiaal voor een themadienst rond werkloosheid te vinden. Vanuit de veertigdagentijd in de protestantse kerken en de vastentijd in de rooms-katholieke kerk wordt inzicht gegeven in de campagnes van de twee grote tradities. 

De redactie heeft een aantal boeken en boekjes voor de lezer(es) doorgenomen, evenals websites geselecteerd, waar snel meer informatie gevonden kan worden. Een recensie van het boek van de econoom Tim Jackson Welvaart zonder groei biedt een perspectief opeen andere economische toekomst, terwijl een recensie op het boek van de monnik Anselm Grün Leven met compassie over de werken van barmhartigheid de spiritualiteit van diaconie in beeld brengt.

Crisis: kans op verandering?, special van het tijdschrift Ondersteboven van Arbeidspastoraat DISK, januari 2011, nummer 1, 772 pag. Prijs 2,50 excl. portokosten. Bestellen: landelijk bureau DISK, Luijbenstraat 17, 5211 BR ’s-Hertogenbosch, 073-6128201; e-mail: info@disk-arbeidspastoraat.nl of via het bestelformulier op deze site:
(zie Toerusting en activering kerken).

Naar openingspagina Zondag van de Arbeid 2011