PROJECTEN
ZONDAG VAN
DE ARBEID
BIDDAG VOOR GEWAS
EN ARBEID
DANKDAG VOOR GEWAS EN ARBEID
WERKLOOSHEID: KERENDE KANSEN …
Materiaal voor viering en gesprek
Dankdag voor gewas en arbeid, 3 november 2010
Door Anne Pier van der Meulen
Overgangsrite
Crisis
Huid
Vanzelfsprekendheid
Liedsuggesties
Brochure
Lezingen voor de dankdag volgens het Oecumenisch Leesrooster: 1 Kronieken 29:10-16, Psalm 103 en Lucas 17:11-19
Het verhaal van de tempelbouw door Salomo in het Bijbelboek Kronieken wordt voorafgegaan door een mooie overgangsrite. De zoon neemt het werk van de vader over. Koning David zou de tempel zelf wel hebben willen bouwen, maar hij heeft volgens God te veel oorlogen gevoerd en teveel bloed vergoten. God wil niet dat er bloed kleeft aan de nieuw te bouwen tempel. Salomo moet het werk gaan uitvoeren. Op symbolische wijze, ten overstaan van de leiders van Israël, overhandigt David het bouwplan aan zijn zoon. Vader David geeft hierbij aan Salomo een nadrukkelijke raad mee: “Salomo, wees ontvankelijk voor de God van je vader en dien hem met volle overgave. Als je hem zoekt, zul je hem vinden.” Een wijze, ouderlijke raad, waarbij David ongetwijfeld ook tot zichzelf spreekt. Bij de overgangsrite horen nog meer plechtige woorden, want de taak van Salomo wordt zwaar; hij bouwt niet zomaar een huis, maar een huis van God. Salomo krijgt een grootse, heilige opdracht mee.
Zoals wij in de kerk ook wel gewend zijn bij overgangsrites, zoals doop of huwelijk, sluit David af met een gebed: God wordt geprezen en gedankt. Alles is van de Eeuwige afkomstig, alle rijkdom komt uit Gods hand.
Hier raken wij het thema van de dankdag voor gewas en arbeid. Alles is van de Eeuwige afkomstig en alle rijkdom dragen wij aan Haar/Hem op. Bij David overheerst dankbaarheid voor het goede dat gegeven is en voor de mogelijkheid om een huis van God door zijn eigen zoon te laten bouwen. David maakt een balans op, hij onderzoekt zichzelf ten overstaan van het volk en God. Hij constateert dat hij er niet ongeschonden vanaf is gekomen, maar uiteindelijk overheerst de dankbaarheid bij hem. Hij draagt zijn taak over en hij doet dit op waardige wijze. Salomo krijgt de steun en de vaderlijke zegen van David mee.
En Salomo? Hij staat op het punt om te beginnen. Het is nog niet zover, maar hij weet dat zijn taak eraan komt. Hij is er klaar voor. Zo zijn er nu in ons land ook mensen die klaar staan om in het arbeidsproces aan de slag te gaan. Ze zijn er misschien al terdege op voorbereid door studie of stages. Maar de taak dient zich nog niet aan. Er is nog geen werk, omdat het crisis is of omdat het altijd moeilijk is ‘ergens binnen te komen’. Hebben deze mensen ook de moed en het vertrouwen dat zij hun plek wel zullen vinden? Of ontglipt hen de moed, omdat zij met zo velen zijn? Moeten zij meedoen in de competitie- en concurrentiestrijd om hun plek op de arbeidsmarkt te verdienen? Of geloven ze in eigen kracht en eigen mogelijkheden?
Werkloos zijn in onze maatschappij valt vaak zwaar. Je komt terecht in een bureaucratisch systeem, je bent vaak aangewezen op een uitkering; je hebt dus maar beperkte financiële middelen. Je ziet andere mensen misschien uitstapjes maken, waar jezelf niet genoeg financiën voor hebt. Maar vooral: je draait niet mee. Je hoort er niet echt bij. Werk hebben is het uitgangspunt. Ik merk het zelf ook in gesprekken. Al heel snel komt: ”En wat voor werk doe je?” Het centraal stellen van werk kan pijnlijk zijn voor mensen zonder werk of voor mensen met onbetaald werk.
Je kunt je voorstellen dat werkzoekenden in een euforiestemming raken als ze wel werk vinden. Wat ben je dan opgetogen! Over die dankbaarheid of het gebrek daaraan, gaat het verhaal uit Lucas. Tien mensen die lijden aan huidvraat komen Jezus tegemoet. Zij blijven echter wel op afstand. Het blijven wel paria’s; naar alle waarschijnlijkheid lijden de tien aan de ziekte lepra, in de oude Bijbelvertalingen melaatsheid genoemd. Lepra is een ziekte die zeer besmettelijk is, vandaar de afstand. De zieken staan buiten het proces, zoals werklozen buiten het arbeidsproces staan. Maar ze willen hun leven veranderen en daarom komen ze naar Jezus toe. Want de ziekte ontneemt hen de kans op een sociaal leven.
Een gezonde, mooie huid is in onze cultuur een gekoesterd ideaal. Let maar eens op de huidreclames op de televisie. Een gezonde huid hebben betekent jong, mooi zijn, energiek en krachtig. De reclame suggereert dat deze twee samengaan: een mooie huid betekent ook een mooi, interessant leven. Buitenkant en binnenkant vallen in deze suggestie samen. Een zichtbare huidaandoening bijvoorbeeld op het gezicht, kan het sociale leven van degene die hieraan lijdt, ernstig verstoren.
In het verhaal van de tien mensen die aan lepra lijden, is er ook nog het besmettingsgevaar. Zij verkeren werkelijk aan de rand van de maatschappij. Maar godzijdank op een woord van Jezus worden zij genezen. Negen van hen keren vervolgens niet meer terug naar Jezus om hem te bedanken. Slechts één doet dat: een Samaritaan, buitenstaander onder de buitenstaanders. Degene die aan de uiterste rand stond, de Samaritaan met lepra, komt nu in het centrum van het verhaal te staan. Hij is dankbaar en looft God.
Als wij nu de blik richten op mensen die in het arbeidsproces terecht zijn gekomen, misschien na lang zoeken, dan is na de euforie de dankbaarheid hierover ook niet altijd aanwezig. Het betaalde werk is al snel een vanzelfsprekendheid en wordt al rap als norm aanvaard. Als je uit een situatie van ongemak bent geraakt, ben je snel geneigd deze nare periode te vergeten. Wij bannen zoiets snel uit ons geheugen, terwijl je terecht blij kunt zijn dat je weer deel uitmaakt van het arbeidsproces. Daarbij zegt het beeldverhaal ons ook en vooral om nooit te vergeten, dat je als mens altijd waardevol bent, met of zonder werk, betaald of onbetaald.
“Prijs de Heer mijn ziel en prijs zijn heilige naam, prijs de Heer mijn ziel, die mij het leven geeft” (Taizé-lied)
“Laudate omnes gentes” (T 40)
Psalm 103 (Lvk/GvL)
“Jezus wandelend langs de wegen…” (LvK Gezang 71)
“God die leven hebt gegeven” (LvK Gezang 350)
“Zolang er mensen zijn op aarde” (GvL 567a en 567b/LvK 488a en 488b)
“Zolang wij ademhalen” (T 175)
De brochure, die als themanummer van het tijdschrift Ondersteboven verschijnt, kan voor € 2,50 (exclusief verzendkosten) worden besteld bij Landelijk Bureau Disk, Luijbenstraat 17, 5211 BR ‘s-Hertogenbosch, e-mail info@disk-arbeidspastoraat.nl, tel. 073-6128201.
Klik op de knop om
naar het on-line bestelformulier te gaan (zie rubriek 'Toerusting en activering
kerken'): 
Anne Pier van der Meulen is predikant van de Protestantse Gemeente Gendt-Doornenburg en vrijwilliger bij het landelijk bureau DISK.
Naar openingspagina Zondag van de Arbeid 2010
