PROJECTEN

ZONDAG VAN DE ARBEID
BIDDAG VOOR GEWAS EN ARBEID
DANKDAG VOOR GEWAS EN ARBEID

FLEXIBILITEIT ALS DEUGD
Materiaal voor viering en gesprek
Zondag van de arbeid 26 april

Inleiding
Overwegingen voor de preek
Geloven in de liefde
Barmhartigheid en gerechtigheid
Ga heen en doe evenzo
Suggesties voor liederen
Sint Jozef de Arbeider

Inleiding

Het Oecumenisch leesrooster 2007-2010 geeft voor de derde zondag na Pasen (Misericordia Domini) als lezingen volgens het Ordo Lectionum Missae of leesrooster van de RKK de volgende teksten aan: Psalm 66:2; Handelingen 3:13-15 en 17-19; Psalm 4:2, 4 en 7-9; 1 Joh. 2: 1-5a en Luc. 24:35-48.

Overwegingen voor de preek

In 1 Johannes gaat het over liefhebben met de daad en in waarheid; geloven in Jezus Christus en elkaar liefhebben. Een veel door christenen gebruikt woord - dat 'liefhebben'. Een zwaar woord, want een goddelijk gebod.
Het is heel verleidelijk om liefhebben en zorg met elkaar gelijk te stellen. Vooral als het om vrouwen gaat liggen die woorden heel dicht bij elkaar. Zorgen is één aspect van liefhebben, we kunnen liefhebben ook op andere manieren uiten dan in zorgen.
Elkaar liefhebben verwijst niet alleen naar de eigen persoonlijke verhoudingen achter ieders eigen voordeur. In de eerste christelijke gemeenschappen was bezit bedoeld om te delen met die gemeenschap. De opbrengsten uit betaald werk werden gedeeld. Ook eten en drinken deelde je met elkaar en deed je regelmatig samen. Binnen de gemeenschap werd de zorg voor elkaar gedeeld in een grotere kring.
Liefde kan bestaan als we bij elkaar respect, waardigheid en wederkerigheid oproepen. Zo kan een gemeenschap gedijen, waarin bezit nooit alleen van mij is, waarin arbeid en zorg op elkaar gericht is, een gemeenschap waarin liefde de betaalde arbeid en zorg stuurt.
Onderstaande gedachten zijn bruikbaar voor het uitwerken van een preek.

Geloven in de liefde

"God is liefde: wie in de liefde woont, woont in God en God is met hem" (1Joh 4:16). Deze
woorden uit de Eerste Brief van Johannes brengen op een eenmalige manier tot uitdrukking wat de kern is van het christelijk geloof, evenals van het christelijk godsbeeld en het daaruit voortvloeiende beeld van de mens en de weg die deze moet gaan. Daarnaast geeft Johannes ons in hetzelfde vers om zo te zeggen een soort formule van het christelijk bestaan: "Wij hebben de liefde leren kennen die God voor ons heeft, en wij geloven in haar" (vgl. 4:16). Met deze zinnen opent paus Benedictus XVI zijn encycliek Deus caritas est, die te beschouwen is als de grondwet van de katholieke diaconie.
Ons geloof start bij het dubbelgebod: heb God lief en de medemens als uzelf (vgl. bij de evangelist Mc.12:29-31). De vertaling vinden we in de woorden barmhartigheid en gerechtigheid, die door de hele Bijbel te lezen zijn. God is barmhartigheid en God is gerechtigheid. De dienst aan God, omgezet in de dienst aan mensen, leidt als vanzelf tot de vraag hoe wij barmhartig en rechtvaardig kunnen zijn.
Een mens is in de bijbelse zin barmhartig als hij met een warm hart een medemens in nood te hulp komt. Een mens leeft in verbondenheid met anderen. Steeds opnieuw geven wij aan en ontvangen wij van anderen. Menselijke verbondenheid heeft zijn fundament in Gods Verbond met ons. De God van het Verbond is trouw en barmhartig. Mensen mogen daarin God navolgen. In de Schrift hangen barmhartigheid en gerechtigheid nauw met elkaar samen. De barmhartige mens komt in actie in situaties van onrecht. Hij blijft volharden en doorzetten, ook waar anderen het laten afweten. Barmhartigheid is de wederzijdse daad tot hulp, die gerechtigheid oproept en bevordert: 'Barmhartigheid wil Ik en geen offer' (Mt. 9:13).

Barmhartigheid en gerechtigheid

Het hart van diaconie wordt gevormd door het duo barmhartigheid en gerechtigheid. Diaconie is het geven en ontvangen van de bijbelse barmhartigheid en gerechtigheid. Deze woorden zijn geleefd geloof, niet alleen brood en wijn, maar verwijzend naar Gods Koninkrijk.
Paus Benedictus XVI werkt in zijn eerste rondzendbrief Deus caritas est - God is liefde - die band tussen barmhartigheid en gerechtigheid uit (nr. 25a en b). De liefde tot de naasten is verankerd in de liefde tot God. De diaconie is een wezenskenmerk van de Kerk, samen met de bediening van de sacramenten en de verkondiging van het woord. Die diaconie strekt zich over de grenzen van de Kerk heen uit tot allen die gebrek lijden. De politiek en de staat hebben de opdracht om de maatschappij rechtvaardig te structureren. De Kerk heeft de taak om zich in de strijd om de gerechtigheid te mengen langs de weg van de argumentatie. Gerechtigheid vraagt om offers en de kerk bevordert het opwekken van de geestelijke en morele kracht die daarvoor nodig is. Daartoe inspireert de Kerk de gelovigen en roept ons op actief te zijn in het openbare leven. De Kerk stelt daartoe haar caritatieve organisaties ter beschikking (nr. 28a en b en 29).

Ga heen en doe evenzo

De werken van barmhartigheid behoren tot de oudste tradities van de kerk. Het zijn daden van christelijke naastenliefde. Het zijn werken die uit liefde tot de naaste en uit liefde tot God verricht worden, en daarom ook wel 'liefdewerken' worden genoemd (Mt. 25:31-46). De werken zijn heel concreet geformuleerde opdrachten: hongerigen voeden, dorstigen laven, vreemdelingen herbergen, naakten kleden, zieken bezoeken, gevangenen bezoeken en doden begraven. In het moderne taalgebruik zou je ze kunnen spreken van streefdoelen of meetpunten voor de maatschappelijke inzet van gelovigen.
Elke tijd vraagt opnieuw om een actuele vertaling van barmhartigheid en gerechtigheid. In die vertaling vinden we de spanningsvelden terug, die te maken hebben met de eisen die het betaalde werk stelt, de taken die nodig zijn om het eigen huishouden te doen, de zorgen en liefde, die gegeven dient te worden aan kinderen, ouders, medemensen.

Suggesties voor liederen

"De Heer is mijn reisgenoot" (LvK 73).
"God die leven hebt gegeven" (LvK 350).
"Een mens te zijn op aarde" (LvK 489, R 261).
"Voor kleine mensen", psalm 72 (GvL 209).
Magnificat, danklied van Maria (GvL 164)
"Zomaar een dak boven wat hoofden" (GvL 109).
Psalmen: 4, 8, 23, 66, 72, 103 en 107.

De brochure 'Flexibiliteit als deugd', die als themanummer van het tijdschrift Ondersteboven verschijnt, kan voor € 2,50 (exclusief verzendkosten) worden besteld bij Landelijk Bureau Disk, Luijbenstraat 17, 5211 BR 's-Hertogenbosch, e-mail info@disk-arbeidspastoraat.nl, tel. 073-6128201.

Klik op de knop om naar het on-line bestelformulier te gaan (zie rubriek 'Toerusting en activering kerken'):

Naar openingspagina Zondag van de Arbeid 2009