ONDERSTEBOVEN
Tijdschrift van DISK
LANDELIJK BUREAU DISK VIERDE 35 JAAR JUBILEUM
OndersteBOVEN,
21(2007)3
door Hub Crijns
Inleiding
Feestmiddag
Wisseling
aan de bestuurstop
Op 5 juni van dit jaar bestond landelijk bureau DISK 35 jaar. Wie terugkijkt in de geschiedenis van dit bureau zal het unieke van deze verjaardag kunnen begrijpen.
In de loop van het jaar 1971 groeiden de rooms-katholieke en protestantse landelijke bureaus voor het arbeidspastoraat naar elkaar toe. De besturen van de Stichting Centraal Interkerkelijk Bureau voor het Bedrijfsleven (CIBB) en de Stichting Bedrijfsapostolaat Nederland (SBN) overlegden volop en besloten in hun vergaderingen van 14 februari 1972 tot samenwerking in een oecumenisch bureau. Daartoe werd een derde stichting in het leven geroepen: de Dienst in de Industriële Samenleving vanwege de Kerken (DISK) en op 10 april 1972 stemden de besturen met de tekst van de statuten voor de nieuwe stichting in. Zo werd op 5 juni van dat jaar de oprichting van de Stichting bureau Dienst in de Industriële Samenleving vanwege de Kerken bij de notaris per akte vastgelegd. In augustus volgde de verhuizing naar Amsterdam. Het bureau werd gevestigd aan de Noordermarkt 26 in het pand, van waaruit de paters kapucijnen al enkele decennia zich inzetten voor bedrijfsapostolaat in Amsterdam. Inmiddels zijn we vijfendertig jaar later, een behoorlijk stuk geschiedenis verder en is het bureau in 2005 verhuisd naar 's-Hertogenbosch.
Het
zevende jubileum is luister bijgezet met een feestmiddag op vrijdag 8
juni 2007. Op deze dag gaf in aanwezigheid van 50 mensen de protestantse
mededirecteur Trinus Hoekstra een kort inzicht in 35 jaar geschiedenis
van het arbeidspastoraat. De katholieke directeur Hub Crijns ging in op
de geschiedenis van 35 jaar landelijk bureau DISK.
Vervolgens was er een kort gesprek met kerkelijke vertegenwoordigers.
Onder leiding van Esther van der Panne, oud medewerker en thans journalist,
spraken bisschop Gerard de Korte, referentbisschop Kerk en Samenleving
met aandachtsveld Diaconie R.-K. Kerk, dominee Bas Plaisier, scriba Protestantse
Kerk in Nederland en bisschop Joris Vercammen, aartsbisschop Oud-Katholieke
Kerk in Nederland, over de toekomst van landelijk bureau DISK en het belang
ervan voor de kerken. In het voorstellingsrondje gingen de drie kerkelijke
hoogwaardigheidsbekleders in op hun persoonlijke geschiedenis. Daaruit
bleek dat ze allen een relatie en gevoel hebben met arbeid, geschiedenissen
van arbeid, de rol van de arbeidersbeweging en vakbonden en het belang
daarvan voor het besef van identiteit en geloof.
Bisschop de Korte benadrukte "de rol, die DISK speelt, om ons als
bisdommen en parochies bij de diaconale en missionaire les te houden.
In ons geloof en de ontmoeting van God in Jezus Christus worden we altijd
ook verwezen naar de mensen, hun relaties en de kwetsbaren daarbinnen.
Bij het vieren van het geloof zijn parochies vooral binnenkerkelijk actief,
met bidden, zingen en vieren. Dat is goed en moet ook gebeuren, maar de
diaconie, de kijk op de samenleving, de economische en sociale problematieken
is ook belangrijk. In de bisdommen is een hele reeks van diaconale profielpastores
en diaconale werkers, die bij de les gehouden worden, mede door alles
wat DISK in beeld brengt. DISK is heel goed in het signaleren, begeleiden,
op gang brengen en het aanreiken van instrumenten en methodieken."
Dominee
Plaisier ging in op de missionaire grondtoon, die de nieuwe beleidsnota
Leren leven van de verwondering van de Protestantse Kerk in Nederland
kent. "Niet om vervolgens te zeggen: 'Het diaconale is niet belangrijk'.
Maar wel hebben we daar - en dat geef ik in alle eerlijkheid toe - de
nadruk op gelegd, omdat we uit een periode komen waarin er zo'n sterke
diaconalisering van het kerk-zijn was ontstaan, dat wij nu vinden dat
bepaalde andere aspecten ook aan de orde moeten komen. Met het grote gevaar
dat je je nu alleen maar zou richten op Woordverkondiging. Dat is absoluut
niet de bedoeling en daarom vind ik het heel belangrijk dat DISK dat missionair-diaconale
bij elkaar legt. Maar ik ben dan ook heel nieuwsgierig hoe dat missionaire
vorm krijgt. Dat is nu juist van belang dat je dit met elkaar doet. En
de uitdaging zal zijn hoe je dat als kerken samen doet, hoe je die zaken
werkelijk ook kan combineren. En dan zie ik een mooie toekomst voor DISK."
Aartsbisschop Vercammen wees erop, dat de kleine kerken zelf "deze
knowhow niet in huis hebben en dus afhankelijk zijn van zo'n centraal
bureau, waar de knowhow op het terrein van geloof en samenleving, van
geloof en economie wordt ontwikkeld." De bisschop noemde dat DISK
in staat is "het verhaal van mensen, van gewone mensen op de eerste
plaats, van mensen die in hun situatie tekorten en behoeften hebben"
te laten klinken. En verder wees hij op de kracht van de spiritualiteit,
die naar voren komt uit het deelnemen aan de missie van God, de missio
Dei. "Voor zo'n bureau als DISK is het belangrijk om die verhalen
waar het echt om draait wat het evangelie betreft om die te laten klinken.
En daar rond moeten wij kerk vormen. En die verhalen moeten samen met
het bijbelse verhaal in het centrum van de kerk staan. Ik denk dat we
daar DISK voor nodig hebben."
In
een ander groepsgesprek keken de afscheid nemende voorzitter Joop Roebroek
en secretaris Ab Kerssies terug op hun bestuursperiode en zagen de aantredende
voorzitter Richard Vissinga, gemeentepredikant in Enschede, en vice-voorzitter
Jozef Wissink, hoogleraar praktische theologie Katholieke Universiteit
Tilburg en Utrecht vooruit. Het nieuwe leidende duo ziet belangrijke perspectieven
voor landelijk bureau DISK als diaconaal bureau van de kerken op sociaal-economische
thema's.
Ook in dit groepsgesprek bleek bij het voorstellen, dat elk een eigen
geschiedenis kent, waarin ervaringen zijn opgedaan met arbeid en verbindingen
zijn gemaakt met geloven.
Joop Roebroek wees erop, dat DISK het de laatste jaren bepaald niet gemakkelijk
heeft gehad. De kerken hebben door de teruglopende ledenaantallen en het
gebrek aan geld het lokale arbeidspastoraat grotendeels afgebouwd en omgezet
naar de diaconie. Tegelijk heeft DISK nieuwe kansen en mogelijkheden weten
te openen. Richard Vissinga bevestigde die lijn, om als oecumenisch landelijk
missionair-diaconaal bureau in deze veranderende contexten actief te zijn.
Ab Kerssies merkte op, dat "wij heel snel binnenkerkelijk en buitenkerkelijk
tegen elkaar gaan uitspelen. Bij zo'n uitspelen verliezen wij het altijd,
want diaconie is het buitenkerkelijke werk en het hoort minder tot de
core business. Ik denk dat dit ook niet zo vruchtbaar is. Ik zou liever
veel meer willen nadenken en de kerken daartoe willen uitdagen en mijzelf
ook, over wat er rond die wisselwerking tussen binnen en buiten zou kunnen
zijn. In de kerk komen niet alleen zielen, maar ook lijven. Die worden
gekleed, gevoed en gehuisvest en die hebben behoeften. Daar gebeurt van
alles wat menselijk is. Die menselijkheid wordt geproduceerd. Ik zou het
toejuichen dat juist dat element ook in de binnenkant van de kerk veel
meer aan bod kwam, zodat je aan de buitenkant veel geloofwaardiger kan
komen te staan in een diaconale presentie in de samenleving. En ook geloofwaardiger
kunt spreken. Want als je dat intern niet doet, dan kun je dat extern
beter ook niet doen, lijkt mij."
Het huidige hoofd pastorale dienstverlening van het bisdom Breda spitste
later een en ander toe. "Wat mij betreft is het uitermate belangrijk,
dat we een goede plek vinden in de kerk en in de samenleving waarin precies
dat spanningsveld aan de orde komt, de wisselwerking tussen wat wij in
ons geloof belijden en hetgeen onze samenleving in economische zin en
vooral in politiek-economische zin aan vormgeving kent. Want ik zie anders
te zeer een soort speculatieve theologie ontstaan die niet meer aards
is, of een economie die alleen maar gericht is op winstmaximalisatie en
dat soort aspecten, waarin het menselijke aspect, het zingevende aspect
wel ingevoerd wordt, maar niet meer benoemd wordt. Ik denk dat het uitermate
belangrijk is dat er een plek is in de kerken en in de samenleving, waarin
geloof en economie op elkaar betrokken worden en kritisch op elkaar betrokken
worden. Voor mij is die plek DISK. DISK heeft tot nu toe alle expertise
in huis en heeft bewezen dat ze ook op dat punt sterk is.
De afscheid nemende voorzitter Roebroek herinnerde nog eens aan de ruimere
netwerken, die DISK geopend heeft. "Ik denk dat het van belang is
om het werk van DISK, ook in de bredere verbanden waarin DISK gaat opereren
de komende jaren, de verhalen en het leven van gewone mensen heel centraal
te stellen en wat ze daarin tegenkomen. Ik denk dan aan het nieuwe project
rond de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO). Ik denk dat een heel
belangrijk punt is. Het is een belangrijke ontwikkeling, die mogelijkheden
biedt om - hoe moet je dat zeggen? - aan niet publieke organisaties en
verbanden veel meer houvast te geven, veel meer basis te geven om in de
samenleving bezig te zijn rond thema's als zorg, arbeid en inkomen. Ik
denk dat DISK daarin een belangrijke rol kan spelen. DISK is een organisatie
die niet per se gekoppeld is aan een publiek domein. Ik verwacht eigenlijk
dat er in de samenleving ruimte zal komen voor waar mensen zelf mee bezig
zijn, waar burgers, organisaties, maatschappelijke instellingen, buurten,
dorpen, gemeenschappen op een bepaald moment zaken zelf ter hand gaan
nemen. Al die groepen kunnen heel veel steun vinden bij de zaken die DISK
doet, de zaken en inzichten die DISK in de afgelopen jaren bestudeerd
heeft, en ook in het materiaal van DISK. Ik verwacht dat daar ook voor
DISK een belangrijke boodschap of missie ligt."
Naar andere artikelen OndersteBOVEN
