PROJECTEN
Werkmateriaal
Betrokken
bij landbouw - het gesprek begint
Verkenningen en gespreksvragen
Kerk als schuilplaats
Betrokken
bij landbouw - het gesprek begint
Hub Crijns
Jaap van de Sar is al enkele jaren bezig om het gesprek over landbouw in kerken aan te moedigen, eerst bij Kerk en Wereld en nu bij Oikos. In de 'Handreiking voor Liturgie en Gesprek bij het thema 'Werken aan voedsel'' van 2002 hebben we graag gebruik gemaakt van zijn expertise door zijn werkstuk 'Kerkelijk denken over veranderingen in de landbouw' op te nemen. Inmiddels heeft Van de Sar gewerkt aan een gespreksboekje, dat onlangs is verschenen bij Kerkinactie van de Samen-op-Weg kerken.
Verkenningen en gespreksvragen
Het boekje reikt een
aantal verkenningen aan op verschillende terreinen van de landbouw. Niet
zwaar gedocumenteerd, niet uitbundig beschreven, maar signalerend beknopt.
In elke verkenning staat één facet centraal. Dat facet leidt
de bespreking van dit thema in en de deelnemers aan zo'n gesprek worden
telkens uitgedaagd zich daarmee te verhouden, hun eigen ervaringen in
te brengen, en andere meningen ernaast te leggen. Want landbouw is een
ingewikkelde wereld en je kan daar niet zomaar één mening
over geven. Elke tekst stelt wel een waarde centraal, die we vanuit het
christelijk geloof ontwikkeld hebben.
In het hoofdstuk 'Zorg over een goede boterham' komt aan bod dat het werk
van boeren en tuinders een redelijke beloning verdient, hetgeen zich vertaalt
naar de prijzen van hun producten. In de tekst 'Natuur, milieu en landbouw'
staat zorgen centraal: het voorzorg principe, het onderhouden van het
landschap, en het nazorgprincipe. Het hoofdstuk 'Landbouw en ontwikkelingssamenwerking'
brengt de relaties tussen Nederland, Europese Unie en de wereld in beeld,
met een nadruk op de arme landen en de boeren daar. In de tekst wordt
een pleidooi voor vrije handel en het wegnemen van de beschermende tariefmuren
gehouden. In de tekst 'Voedselzekerheid' komt de verhouding tussen capaciteit
van de landbouw en groeiende (wereld)bevolking aan bod. Hoe verdeel je
rechtvaardig goederen en producten en kansen voor de toekomst? Natuurlijk
is de rol van de consument van belang. De kassabon is de participatie
of het stembiljet in de kringloop van de voedselketen. Het hoofdstuk 'De
consument: begin of einde van het verhaal?' brengt deze participatie in
beeld.
Biotechnologie is een veelbesproken term als het om de landbouwsector
gaat. Hoe gaan we om met het milieu en hoe beïnvloeden we de gewassen,
dieren en grond? Het hoofdstuk 'Biotechnologie en landbouw: wat moeten
we ermee?' stelt deze vragen aan de orde. Zijn we een onderdeel van de
schepping of gaan we zelf voor God spelen? Veel vragen dus en de twee
laatste hoofdstukken van het boekje geven een handreiking hoe het boekje
te gebruiken. De tekst 'Landbouwvragen en ons geloof' brengt de relatie
met geloof en onze gelovige traditie in beeld. Het hoofdstuk 'Hoe kunt
u deze brochure gebruiken?' reikt vooral veel gespreksvragen aan.
Het boekje eindigt met vijf bijlagen, waarin informatie wordt gegeven
over inkomensontwikkeling van agrariërs, prijsdaling van gebruiksgoederen,
bestedingen, consumptie van vlees en voedselveiligheid en voedselhulp.
Natuurlijk staan in het boekje allerlei verwijzingen naar literatuur en
websites.
Een handzaam en praktisch bruikbaar boekje. Het laatste woord is er niet
mee gezegd en dat is ook de inzet van dit boekje. Zorg in de eigen groep
voor het oppakken en voortzetten van het gesprek en maak vooral verbindingen
tussen consumenten en burgers en producenten en agrariërs.
Jaap van de Sar, 'Betrokken bij landbouw. Het gesprek begint', Kerkinactie SOW kerken, 64 pag., prijs € 3,50. Bestellen: tel. 030-8801456, e-mail: info@kerkinactie.nl.
Kerk als schuilplaats
Hub Crijns
Het arbeidspastoraat Gelderland en het Platform Kerk en Landbouw Gelderland hebben een praktische handreiking gemaakt: 'De kerk als schuilplaats. Pastoraat aan bedrijfsbeëindigers in de landbouw'. De auteur Huet Lindemann is zelf van 1968 tot 1987 agrariër geweest met een gemengd landbouwbedrijf. Daarna heeft hij studies pastoraal werk en theologie gedaan, terwijl hij zijn testimonium als kerkelijk werker in 2001 heeft ontvangen. Iemand die de praktijk dus van twee kanten kent: als ervaringsdeskundige en als kerkelijk werker. Het boekje is gemaakt in opdracht van het regionaal diensten centrum Gelderland, dat ook de uitgever is.
Praktisch boekje
Het boekje bestaat uit twee delen. Het eerste deel behandelt de situatie
van bedrijfsbeëindiging op een toegankelijke en bondige wijze en
sluit af met een samenvatting, aanbevelingen voor de kerken en tips voor
het persoonlijk pastoraat. Kort gezegd: de Nederlandse landbouw verkeert
in grote crisis. Een uitholling van de kostprijs, afbouw van subsidies,
steeds hogere milieu- en dierwelzijneisen en internationale concurrentie
leiden tot een verlies aan inkomen van ondernemers dan wel tot bedrijfsbeëindiging.
Jaarlijks stoppen 5000 bedrijven, waarbij tenminste tienduizend mensen
betrokken zijn. Kerken kunnen in dit proces van worstelen om het hoofd
boven water te houden of van gedwongen stoppen een schuilplaats zijn.
Kerken hebben ervaring met crisis, afscheid nemen, rouwen, door een dal
gaan en je leven weer oppakken. Die ervaring kan ook ingezet worden in
de problemen, waar de landbouwsector mee kampt en het boekje geeft daartoe
een uitnodiging en praktische tips.
Het tweede deel bevat een verantwoording van het hoe en waarom van deze
handreiking en gaat dieper op de onderliggende problematiek in. Bij het
maken van deze handreiking is met zestig mensen gesproken. Verder is gebruik
gemaakt van pastorale literatuur rond crisisbegeleiding. De situatie van
ondernemers en hun gezins- en thuissituatie komt uitgebreid aan bod.Voor
die mensen, die in het pastoraat met bijzondere situaties te maken krijgen,
biedt het boekje praktische manieren om adequaat hulp te kunnen bieden.
Jan van Huet, 'Kerk als schuilplaats. Pastoraat aan bedrijfsbeëindigers in de landbouw', Rdc-Gelderland, arbeidspastoraat, mei 2003, 72 pag., prijs € 5,-. Bestellen: Rdc-Gelderland, tel. 026-3551755 en e-mail: info@rdc-gelderland.nl.
Terug naar openingspagina arbeidspastoraat, kerken en landbouw
