PROJECTEN
Inleiding
Opdracht vanuit de kerk
Luisteren en vertalen
Lerende organisatie
Het is belangrijk
dat mensen zich in tijden van crisis gesteund voelen door de kerk. Een
hart onder de riem voor boeren wiens bedrijf geruimd is tijdens de vogelpest
kan een wereld van verschil maken in de verwerking van ervaringen. Vanuit
haar werk bij de Dienst Kerk en Samenleving in het bisdom Roermond is
Alice Frijns-Stassen als pastoraal adviseur verbonden aan de Limburgse
Land- en Tuinbouwbond. Zij zorgt voor een goede samenwerking tussen de
kerk en de Limburgse samenleving.
Alice Frijns-Stassenis stafmedewerker Dienst Kerk en
Samenleving in het bisdom Roermond. OndersteBOVEN / Raderwerk, 17(2003)3
"Tijdens de MKZ
crisis heb ik me behoorlijk alleen gevoeld! We mochten nergens naar toe,
geen visite ontvangen, niks. Hoor ik ook nog dat de pastoor preekt over
de nadelen van de intensieve veehouderij! Nou die beschuldigende vinger
vanuit de kerk, daar zaten we echt niet op te wachten. Hij had beter kunnen
vragen hoe het met ons ging."
Tijdens het gesprek met een aantal boerinnen wordt mij steeds duidelijker
dat deze vrouwen iets van de kerk verwachten. Op mijn vraag wat die pastoor
dan wel had moeten doen, is het antwoord verbluffend eenvoudig. "In
onze kerk werd tijdens de voorbeden voor onze gezinnen gebeden" zei
een van de dames. "Toen ik het hoorde, raakte het mij zo diep dat
ik tranen met tuiten heb gehuild." Anderen vertellen dat in het parochieblad
een positief stukje stond en enkelen hadden zelfs vanuit het kerkbestuur
een brief of bloemen gekregen. Deze eenvoudige gebaren waren genoeg om
de nabijheid vanuit de kerk te laten voelen.
Wanneer je regelmatig bovenstaande verhalen uit de praktijk hoort, heb je de neiging om meteen met allerlei acties te beginnen. Hier iets doen, daar iets regelen, zelf er op af gaan, maar je vervalt dan gauw in het van boven af organiseren van "leuke dingen voor de mensen". Teleurstelling bij te geringe belangstelling ligt om de hoek. Vanuit mijn werk bij de Dienst Kerk en Samenleving in het bisdom Roermond ben ik als pastoraal adviseur verbonden aan de Limburgse Land- en Tuinbouwbond (LLTB). De LLTB is een standsorganisatie waarbij belangenbehartiging en dienstverlening berusten op een christelijke (evangelische) visie op mens en samenleving. Mijn opdracht is een goede samenwerking op te bouwen tussen de kerk en de Limburgse samenleving, in dit geval de LLTB. Op deze manier vertegenwoordig ik de kerk in de samenleving en omgekeerd kan ik de ervaringen van de samenleving inbrengen in de kerk. Concreet betekent dit dat ik samen met de organisatie de praktijkverhalen vertaal in beleid. En wel via twee sporen. Enerzijds vanuit de kerk naar de organisatie, anderzijds vanuit de organisatie naar de kerk toe.
Enkele keren per week
zit ik met boeren, tuinders, bestuurders en medewerkers van de LLTB rond
de tafel. Hier hoor ik de verhalen en raak ik betrokken bij hun voor-
en tegenspoed. Doelbewust heb ik er voor gekozen om allereerst te luisteren
naar wat er leeft en probeer ik me in te leven. Dat vergt veel tijd en
geduld. Vaak moet je de diepere vragen 'te voorschijn luisteren'. De boerenstand
loopt niet te koop met de problemen. Vervolgens probeer ik die alledaagse
verhalen te duiden en de diepere grond erachter bespreekbaar te maken.
Niet bedreigend of op een manier dat mensen zich voorwerp van hulpverlening
voelen, maar begrijpend en aanmoedigend om verder te vertellen. Dat kan
alleen maar gebeuren in een sfeer van gelijkwaardigheid, vertrouwen en
respect. Als gesprekspartner mag ik meedenken, initiëren en enthousiasmeren.
Hier volgt een voorbeeld om aan te geven hoe ik betrokken raak bij de
verhalen van mensen en hoe ik deze vervolgens verbind met mijn werk en
opdracht binnen de organisatie.
Een pluimveehoudster vertelt. Het bedrijf van haar en haar man is in verband
met de vogelpest geruimd. Lege stallen, geen geluid op het erf, financiële
onzekerheid. Naar de buitenwereld toe houden ze zich groot, binnenskamers
knaagt het. Hij is futloos, heeft nergens zin in, zij wil actie, iets
ondernemen, een dagje uit met haar gezin. Door mijn positie heb ik haar
verhaal kunnen inbrengen in een commissie binnen de LLTB, die de middelen
heeft om iets te organiseren. Samen met enkele andere vrouwen organiseert
zij nu uitstapjes.
Het mag duidelijk zijn dat niet ik, maar de organisatie zélf de
hand aan de ploeg slaat en activiteiten ontplooit. Leden kunnen namelijk
heel goed zelf verantwoordelijkheid nemen voor de kwaliteit van hun leven.
Bovendien werkt het drempelverlagend wanneer je je aansluit bij de vertrouwde
eigen organisatie. Uiteindelijk gaat het erom dat de organisatie haar
evangelisch geïnspireerde opdracht waarmaakt en naast de economische
belangenbehartiging ook aandacht heeft voor het sociaal en emotioneel
welzijn van boeren en tuinders en hun gezinnen. Als dat goed lukt, wordt
daar aan de basis iets tastbaar van Gods bevrijdende zorg voor mensen
zoals we die hebben leren kennen in Jezus Christus.
Wil de kerk haar dubbele
functie van het geven van troost in tijden van crisis en tegenslag (comfort)
en het stellen van kritische en uitdagende vragen (challenge) goed kunnen
vervullen, is het tweede spoor zeker nodig. Zowel incidenteel als structureel
kan de kerkelijke organisatie leren van de ervaringen en verhalen aan
de basis. Ik geef een voorbeeld ter illustratie.
Het project 'Boeren- en tuinders en kerkmensen. Gesprekken rond de keukentafel'
is structureel gericht. Vier keer per jaar nodigen we pastores uit voor
een bezichtiging van een boeren- of tuindersbedrijf. Na de rondgang horen
we rond de keukentafel van het boerenechtpaar uit de eerste hand over
hun problematiek, wensen en verlangens. In deze setting is het ook goed
mogelijk uitdagende vragen te stellen. Vaak zijn het de boeren en tuinders
zélf die de kritische zaken rond milieu en intensieve landbouw
ter sprake brengen. Daarna spreken we met de pastores over enkele theologische
standpunten rond de scheppingstheologie. Door deze ontmoetingen regelmatig
te herhalen, bereiken we dat pastores meer inzicht krijgen in de landbouwproblematiek.
En dat is uitermate belangrijk willen we samen, kerken en landbouw, in
gesprek blijven over mensen, dieren en planten in relatie met ons geloof
in God en onze zorg voor de schepping.
Zo lang de boeren en tuinders, mannen en vrouwen, ons deel laten uitmaken
van hun verlangens en levens en zo lang het lukt de gesprekken over en
weer gaande te houden, mogen we als kerk Gods bevrijdende boodschap verkondigen.
Het is een voorrecht op die manier mee te werken aan een kerk die werk
maakt van haar dienst aan mensen in nood. Samen met de betrokkenen die
nood wegnemen en samen werken aan het oplossen van de maatschappelijke
problemen die de nood veroorzaken, is een mooie maar ook lange weg.
Terug naar openingspagina arbeidspastoraat, kerken en landbouw
