PROJECTEN

ARBEIDSPASTORAAT, KERK EN LANDBOUW

De rentmeester, de boerin en de aarde

Inleiding
Gordiaanse knoop
Nieuw verlangen
Drie rollen

Inleiding

Peter Osendarp, geboren te Den Haag in 1941, studeerde theologie aan de Katholieke Universiteit Nijmegen. Hij was van 1985 tot 1992 werkzaam voor het interkerkelijk Vormingswerk Ontwikkelings Samenwerking IKVOS, nu OIKOS. Deed al die jaren mee in het actiecomité van Solidaridad, de interkerkelijke ontwikkelingsorganisatie voor Latijns Amerika. Werkte van 1992 tot 1995 als theoloog en vormingswerker in Chili. Zowel in Nederland en Chili was hij actief betrokken bij de campagne Voedsel voor de Toekomst. Thans werkt hij als arbeidspastor in het Bisdom Breda voor het werkgebied agrarische arbeid. Sinds 1997 neemt hij deel aan de Stuurgroep Landbouw en Pastoraat West Brabant, waarvan hij sinds kort voorzitter is. Peter introduceert zijn boekje als volgt. "Deze publicatie 'De Rentmeester, de Boerin en de Aarde' is de vrucht van mijn sabbatverlof in het voorjaar 2002. Ik koos 'rechtvaardige en duurzame landbouw' als thema. Het gaat mij niet om een wetenschappelijke vraagstelling. Ik ben immers actief als arbeidspastor in het werkveld agrarische arbeid in West Brabant. Met anderen ben ik op zoek naar een theologisch-ethische leidraad voor kerkelijke betrokkenheid bij de agrarische sector. Dit boekje is geschreven met het oog op mensen die actief betrokken zijn bij landbouw en levensbeschouwing, met name vanuit de kerken. De titel is ontleend aan een parabel, waarmee u als lezer(es) geïntroduceerd wordt in thema's als gerechtigheid, wijsheid en duurzaamheid, rentmeesterschap en partnerschap met de natuur, die in het vervolg van deze publicatie meer reflexief worden gepresenteerd."
Trinus Hoekstra merkt in het voorwoord op, "dat de vanzelfsprekendheid van de woordcombinatie 'kerk en landbouw' te danken aan het arbeidspastoraat. Al langere tijd is er sprake van een betrokkenheid van arbeidspastores en van het Landelijk Bureau DISK bij de ontwikkelingen in de agrarische sector. Daarnaast heeft het arbeidspastoraat een belangrijke rol gespeeld in het onder de aandacht brengen van deze ontwikkelingen in kerk en samenleving. Peter Osendarp, de auteur van deze publicatie, is één van deze arbeidspastores."
In de verdere bespreking van de inhoud van deze nieuwe DISK Studiereeks volgens we het voorwoord van Trinus Hoekstra. "Deze publicatie getuigt van het specifiek eigene dat het arbeidspastoraat inbrengt op het vlak van levensbeschouwing en landbouw. Dat eigene ligt in de eerste plaats in het oog hebben voor de maatschappelijke inbedding van een persoonlijke levensbeschouwing in relatie tot landbouw. In de tweede plaats ligt dat eigene in het deel hebben aan een verlangen in relatie tot landbouw. Je zou het ook de twee polen van realiteit en idealiteit kunnen noemen. Waarbij 'realiteit' staat voor de conflictueuze werkelijkheid waarin wij ons bevinden en 'idealiteit' voor de utopie, het messiaanse verlangen dat ons bezielt. Het in de benadering van een actuele thematiek heen en weer gaan tussen, spanningsvol bijeen houden en verbinden van die polen is typerend voor het arbeidspastoraat.

Gordiaanse knoop

Wat de eerste pool betreft. De gordiaanse knoop van het kluwen van ontwikkelingen en belangen op het terrein van de landbouw wordt door de auteur niet simpel doorgehakt met één stellingname voor één specifiek belang. Hij pleit juist voor het thematiseren en expliciteren van de verschillende maatschappelijke posities en de daarmee verbonden belangen. Het is zijn overtuiging dat ontmoetingen in kerk en samenleving en het publieke en politieke debat rond dit thema aan diepgang winnen, wanneer onze beelden van de natuur, de achterliggende levensbeschouwingen en maatschappijbeelden worden verhelderd en benoemd. Onder deze beelden verstaat hij ook de bedrijfsstijlen en waardepatronen van mannen en vrouwen die werkzaam zijn in de agrarische sector. Daarbij bepleit hij het oog hebben voor de diversiteit van deze bedrijfsstijlen en waardepatronen. In de sectororganisaties overheerst volgens hem op dit punt een vakmatige en bedrijfsmatige invulling. Deze overheersing werkt disciplinerend, in die zin dat een anders, minder eenzijdig bedrijfseconomisch, gepraktiseerde en beleefde praktijk verzwegen en daarmee ontkend wordt.

Nieuw verlangen

Wat de tweede pool betreft. De auteur schetst in deze publicatie ook hoe hij deel gekregen heeft aan een nieuw verlangen. In het begin schetst hij de trits van het oecumenische gedachtegoed van de Wereldraad van Kerken, met de drie begrippen rechtvaardigheid, duurzaamheid en participatie. In de loop van het boek geeft de auteur deze trits meer kleur en samenhang door zicht te bieden op zijn eigen theologische maar vooral ook spirituele ontwikkeling. Deze ontwikkeling heeft in belangrijke mate te maken met de ontmoeting met een meer kosmologische spiritualiteit in een ander werelddeel: Zuid-Amerika, in het bijzonder Chili. De auteur schetst hoe hij deel gekregen heeft aan een verlangen waarin een streven naar rechtvaardige maatschappelijke verhoudingen en een duurzame omgang met de schepping intrinsiek met elkaar verbonden zijn. De schepping is voor hem niet slechts toneel van de geschiedenis waarin gerechtigheid en vrede plaats grijpen, maar onderdeel van die geschiedenis zelf. De schepping (de kosmos als het geheel van de natuurlijke werkelijkheid dat het eigen lichaam, mensen, dieren en planten, ja alle leven omvat) is meer in beeld gekomen als direct in relatie staand tot God.
Dit verlangen zet de auteur enerzijds aan om op te komen voor groepen die in de verdrukking dreigen te komen te midden van de huidige ontwikkelingen in de landbouw. Anderzijds bepleit hij vanuit dit verlangen tegelijkertijd een nieuwe zorg en aandacht voor de schepping als de ons omvattende en dragende natuur.

Drie rollen

Dit verlangen draagt de auteur in leven en werken. In dat leven en werken onderscheidt hij voor de pastoraal werkende in relatie tot het thema drie rollen. Als pastor, luisterend, verhelderend en bemoedigend aanwezig in de conflictueuze werkelijkheid waarin mensen zich bevinden. Als profeet, kritisch vragen stellend bij maatschappelijke ontwikkelingen en verzet daartegen mobiliserend en ondersteunend. Als priester, de nieuwe schepping vierend en daarmee het verlangen voedend naar de gerechtigheid, duurzaamheid en vrede van de nieuwe schepping.
Een verhelderend, inspirerend en uitdagend boek met betrekking tot een ingewikkelde thematiek."
Peter Osendarp, 'De Rentmeester, de Boerin en de Aarde', DISK Studiereeks 36, 88 pag. ISBN 90.72951.15.8, prijs € 7,50.
U kunt deze publicatie bestellen met het on-line bestelformulier:

Terug naar openingspagina arbeidspastoraat, kerken en landbouw