PROJECTEN
Landbouw, voedsel en duurzaamheid
Je hebt eerlijk of duurzaam voedsel niet zomaar op je bord liggen
Door Hub Crijns
We hebben allemaal met voedsel te maken. Het produceren, het aankopen, bereiden en nuttigen van voedsel, kun je zien als de stofwisseling die we onderhouden met de fysieke wereld om ons heen. De basis voor ons voedsel wordt gelegd door agrariërs hier en elders. Hun producten kopen we veelal in supermarkten. Daarbij is het steeds meer mogelijk om zogenaamd duurzame producten te kopen, producten die eerlijk gemaakt en verhandeld zijn, met oog voor mens, dier en milieu.
Rond landbouw het produceren, verspreiden en consumeren van voedsel gaan hele werelden schuil. Op het platteland hebben mensen nog weet van agrariërs, die hun werk doen. Je ziet het bedrijf, het vee, de weien en akkers. Machines zijn te horen. Het boerenbedrijf is ook te ruiken door de geur van de dieren, de mest. Mensen in de stedelijke wereld hebben veel minder weet van agrarische bedrijven of hoe hun voedsel geproduceerd wordt. Over bedrijven verder weg in de wereld hebben we het dan nog niet, laat staan over de vele schakels in distributie en verwerkende industrie. Er zitten hele verhalen achter het voedsel, dat uiteindelijk op het bord van de consument terecht komt.
Als je dan nog wil kijken met de ogen van de waarde duurzaamheid wordt het nog lastiger. Dan tellen niet alleen de kosten-baten analyse, de winstverhoudingen, het inkomen voor de boer, maar ook hoe voedsel geproduceerd wordt, het welzijn van mensen, het welzijn van dieren, de omgang met het milieu. Meer factoren worden dan aan elkaar geschakeld in andere verhoudingen. Voedsel produceren, distribueren en consumeren is dan een gespreksthema, waar geen einde meer aan komt.
Duurzaam voedsel is een begrip, dat je zó niet snel in de Bijbel of in de geloofstraditie zal tegenkomen. Toch geeft de Bijbel heel wat voorschriften over hoe om te gaan met schepping, mensen, en dieren. Via de termen rein en onrein komen de zogenoemde spijswetten uit de Bijbel aan bod, als gelovige duiding hoe mensen hun omgang met voedsel beleefden. Het denken in scheppingstermen en allerlei verhoudingen, die daaruit voortvloeien, is evenzeer in de christelijke en theologische tradities terug te vinden. In de theologie van het Avondmaal en de eucharistie speelt eten en drinken een belangrijke rol, evenals het delen van voedsel met elkaar als teken van gemeenschap. Voedsel gebruiken levert dan opname in een zingevend perspectief op.
Ook voedsel bereiden is niet zomaar een handeling; het is vooral een zingevende activiteit. Mensen hebben voedsel nodig, maar hoe je dat klaarmaakt, welke energie je erin steekt, welke waarden een rol spelen, met wie je dat samen doet: allemaal elementen die zin geven aan voedsel. Je kan snel effe iets koken, maar je kan ook Bijbels koken, duurzaam koken, met een groepje koken, voor anderen koken. Onze persoonlijke en maatschappelijke omgang met het voedsel komt ineens in een ander perspectief te staan.
Het themanummer landbouw, voedsel en duurzaamheid van Ondersteboven biedt een handreiking met het oog op de vraag wat voor bijdrage lokale kerken kunnen leveren aan een duurzame voedselproductie. De handreiking biedt daartoe achtergrondinformatie met het oog op bezinning, gesprek en handelingsperspectieven, maar biedt ook suggesties voor een themadienst en aandachtspunten voor diaconaat en pastoraat. Vanuit kerken zijn er verschillende benaderingen mogelijk van de thematiek van landbouw, voedsel en duurzaamheid. We benoemen die benaderingen als de vijf lijnen van pastoraat en diaconaat, vorming en toerusting, viering en prediking, deelname aan het publieke debat en tot slot de eigen omgang in de lokale kerk met voedsel.
De handreiking Landbouw, voedsel en duurzaamheid verschijnt als een themanummer van Ondersteboven (2010-3) en is voor € 2,50 (exclusief verzendkosten) te bestellen bij: landelijk bureau DISK, Luijbenstraat 17, 5211 BR ’s-Hertogenbosch; 073-6128201; info@disk-arbeidspastoraat.nl
Hub Crijns is directeur van landelijk bureau Dienst in de Industriële Samenleving vanwege de Kerken (DISK)
Terug naar openingspagina arbeidspastoraat, kerken en landbouw
