PROJECTEN
DIACONALE STUDIES
VERDER DENKEN OVER
DIACONAAT / DIACONIE
12 september 2008
Op
vrijdag 12 september vond in de Bergkerk te Amersfoort de conferentie
Over heilige grond en hoeden plaats. Aanleiding voor de conferentie was
het verschijnen dit jaar van twee oraties die van belang zijn voor de
doordenking van diaconaat/diaconie, te weten: Erik Borgman (hoogleraar
theologie van de religie, in het bijzonder het christendom aan het Departement
Religiewetenschappen en Theologie binnen de Faculteit Geesteswetenschappen
van de Universiteit van Tilburg), '… want de plaats waarop je staat
is heilige grond' God als onderzoeksprogramma; en Herman Noordegraaf (bijzonder
hoogleraar diaconaat aan de Protestantse Theologische Universiteit vestiging
Leiden), Voor wie nemen wij de hoed af? Enige gedachten over diaconiewetenschap.
De conferentie werd georganiseerd door de Diaconale Studiekring in samenwerking
met DISK, het landelijk bureau voor arbeidspastoraat. Aan de conferentie
namen een vijftigtal mensen deel.
Toine van den Hoogen (hoogleraar fundamentele theologie aan de faculteit theologie van de Radboud Universiteit Nijmegen) en Gerard den Hertog (hoogleraar systematische theologie aan de Theologische Universiteit van de Christelijke Gereformeerde Kerken) reageerden op de oraties en hun betekenis voor een theologische doordenking van diaconaat/diaconie.
Volgens Toine zijn met de twee oraties twee vragen aan de orde: vanuit welke waarneming vertrekt diaconaal handelen en vanuit welk beginsel? Hij stelde in zijn bijdrage het begrip 'presentie' centraal, waarbij het tegenwoordig niet gaat om een confrontatie tussen kerk en wereld, maar om de zin van het Christelijk godsgeloof. In deze presentie wordt de waarneming van mijn en ons gezamenlijk 'moeten leven' betrokken op de doorgang van Gods mysterie. Bij deze waarneming is het beginsel van een 'eenvoudige presentie' aan de orde. Het adjectief 'eenvoud' verwijst daarbij naar het persoonlijk (één) worden van God en van onszelf in de inzet voor menselijke waardigheid.
Bij de oratie van Herman stelt Gerard een vraag bij diens 'fundamentele visie' dat gerechtigheid in de praktijk niet zonder barmhartigheid kan, want hoe kom je aan die barmhartigheid in een genadeloze samenleving? Gerard mist bij Herman een nadere doordenking van de verhouding van schuld en verantwoordelijkheid. In de oratie van Erik ontwaart Gerard een denken waarin schepping en verlossing, natuur en genade, onontwarbaar verstrengeld liggen. Hij houdt er de vraag aan over of God en religie niet zo alomvattend gedacht worden, dat het profiel onscherp wordt. In beide oraties blijft de vraag onderbelicht wat er ìn en mèt de mens aan de hand is en wat nu eigenlijk om verandering roept.
Het
debat dat vervolgens plaats vindt, cirkelt rond de verhouding van openheid
en normativiteit. Erik benadrukt daarbij dat we in het licht van de traditie
alles in navolging doen. We komen de werkelijkheid van God (als Immanuël:
'God met ons') echter alleen op het spoor door samen in alle openheid
te zoeken. In die zoektocht naar God die bij de wereld is, gaat het ook
om ons debat over wat het 'goede leven', het bonum commune, inhoudt. Dat
debat zou je quasi-inhoudelijk genormeerd kunnen zien, voor zover het
er in dat zoeken juist ook om gaat de buitengesloten stemmen te laten
klinken. Op het moment is het evenwel dringender dat het debat open is.
Tijdens de conferentie heeft de presentatie plaats gevonden van DISK Studiereeks nr.44 'Metamorfosen van religie en het diaconaat'. Deze publicatie is gericht op een verdere theologische doordenking van diaconie/diaconaat. De publicatie is te bestellen bij DISK (info@disk-arbeidspastoraat.nl) en kost 10 euro (exclusief verzendkosten).
Trinus Hoekstra, projectmanager binnenlands diaconaat van Kerk in Actie en mededirecteur van DISK (t.hoekstra@kerkinactie.nl)
Klik hier voor een uitgebreid verslag van de conferentie.
Klik hier voor de oratie van Herman Noordegraaf.
Klik hier voor de oratie van Erik Borgman.
Klik hier voor meer informatie over de voorjaarsconferentie 2008, waarop het gedachtengoed van Erik Borgman centraal stond.
Terug naar openingspagina diaconale studie
