PROJECTEN
ECONOMISCHE CRISIS EN DE KERKEN
Handreikingen bij de financiële crisis
Door Hub Crijns
Inleiding
Raad
van Kerken in Nederland
Morele
beginselen
Werkmateriaal
Start een supportgroep
Kerken over financiële kredietcrisis
In
oktober begon zichtbaar te worden dat de financiële kredietcrisis
van de Amerikaanse bank- en verzekeringswereld door zou kunnen slaan naar
de andere regionale economieën in de wereld. In november was het
zover en moesten regeringen van landen en regio's stevig optreden om de
eigen economie en het financieel systeem overeind te houden. Natuurlijk
is dit alles aan kerken niet ontgaan. Kerken hebben gereageerd en ze hebben
geprobeerd een manier te vinden, hoe met deze wereldwijde crisis om te
gaan. Onderstaand een selectie uit deze reacties uit de kerkelijke wereld
met de bedoeling een handreiking te bieden: voor bezinning, voor gesprek,
voor doen.
'We erkennen de noodzaak een levensstijl te kiezen waarbij 'genoeg' en 'eerlijke verdeling' sleutelbegrippen zijn.' Dat is één van de tien stellingen die de Raad van Kerken heeft opgesteld om het gesprek binnen kerken en parochies aan te gaan over de financiële crisis.
Stellingen of financiële
verkenningen
De Raad van Kerken krijgt allerlei vragen over de financiële crisis.
Om de kerken te stimuleren het gesprek daarover te zoeken heeft het moderamen
tien stellingen geformuleerd. Kerken kunnen de stellingen gebruiken om
het gesprek over geld en cultuur rond financiën aan te gaan. De stellingen
vormen niet de afronding van een discussie, maar beogen juist een referentiekader
aan te reiken waarbinnen het zinvol kan zijn om het gesprek te starten.
Er zijn vele deskundigen buiten de kerk die een zinvolle analyse van de
financiële en de economische situatie geven. Voor de kerken is het
volgens de Raad het meest interessant te kijken naar wat een bijbels-theologische
inbreng kan zijn. Kernbegrippen zijn daarbij geloof, vertrouwen en levensstijl.
De kerken hebben geen eigen oplossing. Ze hebben wel een visie op een
sociale samenleving, ze hebben een opvatting over menswaardige verhoudingen
in het licht van bijbelse oriëntatie en over pastorale nabijheid
bij mensen die de dupe worden van een economische teruggang. De stellingen
sluiten daarop aan.
Zie het document 'Financiële
verkenningen'.
Bijbelfragmenten
of financiële doordenkers
Naast de stellingen biedt de Raad ook een twaalftal trefwoorden met daarbij
verschillende bijbelfragmenten. Kerken en personen kunnen de fragmenten
gebruiken voor de eigen meditatie over geld en de cultuur rond financiën.
Gekozen is voor een meditatieve benadering, juist om de eigen positie
gemakkelijker te kunnen inbrengen. Als trefwoord zijn onder meer opgenomen:
behoefte, bezorgdheid, begroten, investeren en sparen.
Zie het document 'Financiële
doordenkers'.
De genoemde teksten
van de Raad van Kerken in Nederland zijn ook te vinden op de website www.raadvankerken.nl
(maand oktober 2008)
Vanuit
Landelijk bureau DISK en de Werkgroep de Arme Kant van Nederland/EVA heeft
directeur Hub Crijns een ethische reflectie rond de financiële crisis
geschreven. Hij wijst erop dat de reflectie kan vertrekken vanuit de scheppingstheologie
en de verbondstheologie. In de Bijbel zijn vanuit beide theologische oriëntaties
geboden en verboden ontwikkeld. Later heeft de Kerk vanuit diezelfde oriëntaties
een aantal morele beginselen ontwikkeld, die van belang zijn voor het
denken over inkomensverdeling.
Crijns noemt het opmerkelijk dat de katholieke sociale leer, tegen de
formidabel toegenomen macht van nationale en internationale economische
structuren in, blijft insisteren op het personalistische karakter van
de maatschappij en op de rol van de economie in dienst daarvan voor het
welzijn van alle mensen. Zij blijft sterk de nadruk leggen op de noodzaak
om de waardigheid van de mens te beschermen tegen de vervreemdende gevolgen
van de structuren die markt, kapitaal en arbeid beheersen.
Lees verder in de verkenning 'Ethische
reflectie rond kredietcrisis'.
Hub Crijns sprak al
eerder op de site van www.katholieknederland.nl
over de zichtbaar wordende kredietcrisis van de V.S., die wereldwijde
gevolgen gaat hebben, ook in Europa.
Lees hier zijn reactie 'Machteloze
woede over casinokapitalisme'.
DISK
werkt met Oikos en de PKN samen in het programma 'Werken aan een geloofwaardige
economie'. Dat programma heeft op 18 november twee producten gepresenteerd,
die ook te gebruiken zijn door parochies en gemeenten rond globalisering
en duurzaamheid.
Rond globalisering verwijzen we naar de download van het Praktijkboek
Geloofwaardige globalisering op de site www.geloofwaardige-economie.nl.
Rond duurzaamheid verwijzen wij naar de duurzaamheidspecial voor parochies
en gemeenten 'Op het leven', die een scan rond duurzaamheid bevat voor
parochies en gemeenten. Via DISK te bestellen voor € 2,50 excl. portokosten.
Klik hier om naar het bestelformulier te gaan: 
Op
de site van Werken aan een geloofwaardige economie is ook een korte beschrijving
te vinden, wat parochies en gemeenten kunnen doen nu de gevolgen van de
wereldwijde financiële kredietcrisis lokaal zichtbaar worden.
Lees er meer over in het document 'Start
een lokale supportgroep'.
Kerken over financiële kredietcrisis
Plaatselijke kerken en parochies kunnen verder gebruikmaken van de analyses die zijn opgesteld door resp. de Protestantse Kerk in Nederland en de Rooms-Katholieke Kerk.
- De Rooms-Katholieke Kerk heeft in Nederland gereageerd bij monde van bisschop
Gerard de Korte, referentbisschop voor Kerk en Samenleving namens de R.-K.
Bisschoppenconferentie in Nederland. Daarnaast zijn er reacties uit de
katholieke wereldkerk verschenen.
Zij zijn te vinden in het document 'R.-K. Kerk over kredietcrisis'. - Vanuit de Oecumene
zijn ook reacties gekomen. De handreiking van de Raad van Kerken in Nederland
is al genoemd. Ds. Samuel Kobia, algemeen secretaris van de Wereldraad
van Kerken, stelt dat een paradigmawisseling nodig is in het financiële
systeem.
Lees verder in het document 'Financiële crisis paradigmawisseling' - Wereldraad.
De Protestantse Kerk in Nederland heeft zich uitgesproken bij monde van Dr. Arjan Plaisier, scriba generale synode Protestante Kerk in Nederland. Plaisier stelt dat de financiële crisis een vraag is naar onze levensstijl en sluit aan bij de Verklaring van Accra in een pleidooi voor een economie, gericht op het leven voor allen. Open het document 'Dr Arjan Plaisier over kredietcrisis'. - De Nederlandse bisschoppen gaan in Vastenbrief 2009 in op de oorzaken en gevolgen van de financiële crisis en roepen op tot solidariteit en bezinning. Beperking van consumptie of het gebruik van televisie en internet leidt tot grotere waakzaamheid en vrijheid.
Open het document 'Vastenbrief 2009'.
Open het 'Vastenkatern 2009 met tips en suggesties'
De documenten nog
een keer op een rij:
'Financiële
verkenningen'.
'Financiële doordenkers'
'Ethische reflectie rond
kredietcrisis'
'Machteloze woede over
casinokapitalisme'
'Start een lokale supportgroep'
'R.-K. Kerk over kredietcrisis'
'Financiële crisis
paradigmawisseling'
'Dr Arjan Plaisier over
kredietcrisis'
'Vastenbrief 2009'
'Vastenkatern 2009 met tips en suggesties'
