ARBEIDSPASTORAAT DISK

VERHALEN UIT HET ARBEIDSPASTORAAT 2

De maat van donderdag
De Negeb doortrekken
Dertig eigen baasjes
Ieders naam
Verhalenverteller
Er-zijn zonder agenda
Bestellen

Zwetend breek ik de straat open.
Mijn maat hangt tegen de Shellshop.
"Laat je handen eens wapperen", zeg ik.
"Onze pastoor zie ik zo nooit werken"
zegt hij, "die breekt hooguit
een stukje droog brood."

De maat van donderdag

Van 1994 tot 1999 werkte ik als bedrijfspastor in Apeldoorn, in dienst van de stichting Bedrijfspastoraat Aartsbisdom Utrecht. Een dag in de week, later eens in de veertien dagen, werkte ik mee bij een installatietechnisch bedrijf, als ongeschoold monteur op de afdeling elektra en luchtbehandeling. Iedere donderdag reed ik met andere monteurs naar een klus, meestal een benzinepompstation, ergens in het land. De ervaringen die ik heb opgedaan tijdens dit eerste bedrijfscontact heb ik opgetekend en nader overdacht in een boek.
Rond Pasen 1994 ben ik begonnen met een stage van drie weken op een groot project van het bedrijf Hamer Installatietechniek in Apeldoorn, waar zo'n 25 monteurs werkten. "Iedereen heeft al een maat, dus ga maar rotzooi opruimen en vegen." Zo reageerde de ploegbaas, die plots met me werd opgezadeld, de eerste dag dat ik bij Hamer kwam meewerken. Dus liep ik wat verloren rond tussen de monteurs, die meestal in ploegjes van twee aan het werk waren. Tot er iemand ziek werd. Toen kon ik ook iemands 'maat' worden. Maat is misschien niet zo'n algemeen bekende aanduiding voor een collega, maar voor mij werd het een veelzeggend beeld.
Voor mij had het beeld ook al gauw de klank van 'ritme'. Donderdag: Hamerdag, met een heel ander dagritme. Dat werd nog versterkt, toen de monteurs me "de maat van de donderdag" gingen noemen. Als je met Daan werkt, nadert het weekend. Hopelijk is deze aankondiging van de vrijheid van het weekend hen ook door mijn houding en positiekeuze ingegeven: niet productie, groei of winst, maar de levenskwaliteit voor de mens als beeld van de Schepper bepaalt de maat der dingen…

De Negeb doortrekken

In acht hoofdstukken werk ik aan de hand van dagboekverslagen en artikelen die ik destijds heb geschreven ontwikkeling, uitbouw en effect van mijn eerste bedrijfscontact als arbeidspastor uit. Ieder hoofdstuk is voorzien van 'na-gedachten', en is gevat in een bijbeltekst die het gelovig perspectief aangeeft . Zo staat het hoofdstuk 'Start en ontwikkeling' in het kader van Numeri 13, 17-20: "Toen Mozes hen uitzond om Kanaän te verkennen, gaf hij hun deze opdracht: 'Trek eerst de Negeb door en trek dan het bergland in. Stel vast wat het voor een land is, of het volk er sterk is of zwak, gering in aantal of talrijk; [...] Gij moet u moedig gedragen en ook wat vruchten van het land meebrengen.'"
Die tekst doet me dat hoofdstuk 'na-denkend' besluiten: "Toch mooi, het werk meebeleven met mensen op plekken die helemaal nieuw voor je zijn. Samen de Negeb doortrekken, het bergland in…Waar je mogelijkheden en beperkingen leert kennen waar je niet eens van kon dromen. Waar je tijd neemt om erover te praten. En om vervolgens te doordenken en beschrijven hoe je samen optrekkend mens werd. Bewust, scheppend, werd geschapen. Gewoon, door er te zijn..." Het boekje is aangekleed met foto's uit de praktijk en met gedichtjes waarin ik mijn gevoelens heb getracht te verwoorden.
Het eerste hoofdstuk geeft een beeld van de beginstage. Hoe is dat als je zo 'binnenvalt' op een bouwplaats? Voor de monteurs, maar ook voor jezelf als arbeidspastor? En hoe heb ik daar, achteraf bezien, als pastor, als gelovig mens, naar gekeken?

Dertig eigen baasjes

Het tweede hoofdstuk is gebaseerd op een artikeltje met de titel 'Dertig eigen baasjes'. Daarin beschrijf ik mijn kijk op het bedrijf na een jaar meewerken. In de na-gedachten gaat het daar over de Naam Gods: Ik zal er zijn voor jou. Over de opdracht die daaruit spreekt: wees er. Het derde hoofdstuk is gebaseerd op een interview met de directeur. In de na-gedachten wordt daar gezocht naar de waarden die uit zijn verhaal spreken, en hoe die doorwerken in het bedrijf.
De kern van het vierde hoofdstuk wordt gevormd door een artikeltje dat ik destijds schreef voor het personeelsblad, om me voor te stellen. Wat kom je eigenlijk doen als arbeidspastor in een bedrijf? In de na-gedachten gaat het dan om mijn taakopvatting. Die werk ik uit door overeenkomsten en verschillen van basispastoraat en arbeidspastoraat op een rij te zetten.

Ieders naam

In het vijfde hoofdstuk komen de verhalen van de mensen die ik ontmoet aan de orde. De Naam 'Ik zal er zijn voor jou' brengt mij tot de houding: jij mag er zijn. Daarom vind ik het ook van belang dat een ieders Naam genoemd wordt. Daar probeer ik aan bij te dragen, door aandachtig te luisteren, levensverhalen op te tekenen en ten gehore te brengen. Na de verhalen van de monteurs kijk ik in hoofdstuk zes naar de kansen die het snel groeiende en veranderende bedrijf de mensen biedt om hun leven vorm te geven. Met al die ervaringen ga ik terug naar de parochies. De verhalen die ik daar vertel, daar gaat hoofdstuk zeven over.

Verhalenverteller

In hoofdstuk acht is tenslotte de vraag aan de orde wat ze nu hebben opgeleverd, die jaren meewerken. Eerst werk ik een aantal gedachten uit over het bedrijf: over de kwaliteit van het werk in termen van de kwaliteit van het leven van de werkers. Dan kijk ik naar de waarde en betekenis van het bedrijfscontact voor de arbeidspastor, het arbeidspastoraat en de geloofsgemeenschap. Hier werk ik ook de vergelijking met het parochiepastoraat van het vierde hoofdstuk nader uit aan de hand van, en in vergelijking met het boek van Gerard Groener: 'Ingewijd en toegewijd. Profiel en vorming van de parochiepastor' (2004).
In mijn taakopvatting ben ik steeds meer trekken van de presentie-benadering, zoals deze is beschreven door Andries Baart aan de hand van de praktijk van oude wijkenpastores, gaan herkennen. Het boekje besluit met de woorden: "Als ik zo mijn profiel evalueer, denk ik dat ik inmiddels misschien niet zozeer in m'n rol aan het groeien ben, als wel in mezelf: de Verhalenverteller. Die gelooft in het Leven, stukjes levensweg deelt, verhalen vertelt. Zingt, dicht. Over het kleine, het kwetsbare: Bron van Leven."

Er-zijn zonder agenda

Zo ben ik als het ware 'per ongeluk' in een presentie-positie geraakt: 'er-zijn', zoveel mogelijk zonder agenda, en je laten leiden door het belang van de Ander. Kennelijk is dat me nu eenmaal op het lijf geschreven. In ieder geval denk ik dat hoe meer doelen je je vooraf stelt, hoe minder kans je maakt dat je bij het verhaal en de werkelijkheid van mensen komt. "Ik zal zelf wel definiëren waar ik mee zit, en wat ik eraan wil doen. En of ik je daarbij nodig heb. Wees er eerst maar eens."

Naar beginpagina 'Arbeidspastoraat DISK'