PROJECTEN

1 MEI CONFERENTIE 2006
Een initiatief van het Platform Economische Gerechtigheid

Wij gaan voor de millenniumdoelen
Jij ook?

Gaan voor de millenniumdoelen

Artikel uit Ondersteboven, juni 2006
Door Maarten Baltussen

Inleiding
Stevige maatschappelijke druk
Bange mensen sluiten zich af
Nieuwe zwijgende meerderheid

Inleiding

"De Millenniumdoelen kunnen vrijblijvend zijn. Want wie is er nou op tegen? Daarom is het nu zaak om onszelf en anderen de maat te nemen: Wat doen we? Boeken we vooruitgang?" Met deze woorden opende FNV-voorzitter Agnes Jongerius de jaarlijkse 1 Mei Conferentie van DISK, FNV, Katholiek Diakonaal Beraad, Actioma en Justitia et Pax over de Millenniumdoelen.

Gaan voor de millenniumdoelen, heeft dat zin? "Ja", zei Evelien Herfkens, hoofdspreekster en VN coördinator Millennium Development Goals (MDG's). Ze noemde de verklaring van de millenniumdoelstellingen, die door 189 staatshoofden is ondertekend, "een prachtig, inspirerend stuk. In 2000 was het voor het eerst dat die staatshoofden over hun eigen situatie heen durfden te kijken. Het was geweldig dat men dat deed."
Herfkens is ervan overtuigd dat de doelstellingen, die in 2015 gerealiseerd moeten zijn, haalbaar zijn. "Afrika loopt echt achter. Maar toch zijn de tien armste landen op dit continent al een heel eind op streek. Een aantal is erin geslaagd de verspreiding van aids te stoppen, kindersterfte en moedersterfte terug te draaien. Zij stellen zelf hun prioriteiten. Soms zijn die zelfs scherper dan de MDG's zelf."

Stevige maatschappelijke druk

Maar heeft het ook zin dat wij ervoor gaan? Gaat het bij verwezenlijking van de MDG's niet om internationale politiek, wereldhandelovereenkomsten en VN onderhandelingen? Jawel, maar verwezenlijking van de MDG's vereist stevige maatschappelijke druk. "Politici hebben de neiging om hun beloftes af en toe te vergeten. De Verenigde Naties kunnen niet de politie sturen als Finland of een ander land zijn belofte over de millenniumdoelen niet nakomt. U als burger kunt uw regering op het matje roepen en zeggen dat er snel wat moet gebeuren."
Maar dan moeten burgers zich daar wel bij betrokken voelen. Die betrokkenheid is in Nederland beschamend laag. In België, Spanje of Duitsland leven die doelstellingen. De padvinderij stopt huis aan huis folders in de bus, de vakbeweging spreekt erover, politieke partijen voelen zich gedwongen MDG's een centrale plek in hun programma's te geven. In ons land is eerder achteruitgang te bespeuren. Zo blijft in Nederland het percentage dat aan ontwikkelingshulp gegeven wordt wel op peil, maar het budget raakt vervuild met veiligheidsoperaties in het zuiden en militaire training. Zo zijn wij een fraai gidsland.

Realisering van de MDG's is van groot belang, het is geen symptoombestrijding. Landen die er serieus werk van maken ontkomen niet aan democratisering, corruptiebestrijding en handhaving van mensenrechten. Ook nu merk je al dat de MDG's oppositiebewegingen in autoritair geregeerde landen meer ruimte geven. Ze kunnen hun leiders herinneren aan de afspraken die zijzelf ondertekend hebben.

Voor rechtvaardiger verhoudingen wereldwijd vindt Herfkens MDG 8 - more aid, fair trade - de belangrijkste. Ontwikkelingslanden hebben nog lang geen vrije toegang op de wereldmarkt. Ook in ons land verstomt de roep om vrijhandel onmiddellijk als het erom gaat de Nederlandse suikerboer te beschermen. Dan zijn er ineens mensen die erop wijzen dat dat alleen de rijke Braziliaanse boeren ten goede komt. Herfkens vindt deze kritiek schijnheilig. "Ook een rijke boer is werkgever. Als hij dat slecht doet, moet de lokale vakbeweging dat aanpakken. Als ze dat onvoldoende kan, moet je haar versterken. Wat je niet moet doen is landen buitensluiten. Daarom is het beschamend dat minister Brinkhorst het Nederlands belang centraal stelt bij de WTO onderhandelingen."

Kortom, Evelien Herfkens betoogde vol vuur het belang van verwezenlijking van de Millennium Development Goals en hekelde de geringe inzet van Nederland hiervoor. Als voornaamste oorzaak noemde zij de geringe maatschappelijke druk om zich hier voor in te zetten. "Het is onacceptabel om in zaaltjes zoals deze kritiek te leveren op de MDG's, die te bescheiden, te vrijblijvend of niet te realiseren zouden zijn. Realisering van de MDG's betekent een enorme verbetering van de levensomstandigheden van miljarden mensen. Het waarmaken van de MDG's is mogelijk. De middelen zijn er. Maar het vraagt wel om inzet, betrokkenheid en druk. Je moet er voor durven gaan."

Bange mensen sluiten zich af

Toch mag je hier wel de vraag bij stellen welke zin die inzet, betrokkenheid of druk kunnen hebben. Die vraag bleef op de conferentie zelf onbeantwoord en is misschien wel te speculatief. Herfkens zou zeggen, vraag je dat nou maar niet af en begin er maar aan.

Daar heeft ze misschien nog wel gelijk in ook, maar intussen is die sfeer van onverschilligheid rond de MDG's wel een realiteit. Gaan voor de MDG's past niet in het maatschappelijk klimaat in Nederland. Daar heerst een navelstaarderij waarin we van het ene incident naar het andere hollen. U kent het rijtje wel: Fortuyn, Van Gogh, islamitisch terrorisme, Hirsi Ali, Verdonk. Mensen voelen zich bedreigd in hun levenswijze en zijn bang. Bange mensen sluiten zich af en zoeken naar schuldigen en zijn bepaald niet geneigd voor andere mensen en problemen open te staan. Dat is niet de sfeer waarin mensen voor de MDG's willen gaan.

Naar mijn idee is dit klimaat van angst gevaarlijk. In Nederland hebben we kunnen zien dat dit klimaat onze regering de ruimte heeft gegeven voor een beleid dat armoede doet toenemen, vrijheden beperkt en tegenstellingen tussen bevolkingsgroepen vergroot. Oppositie hiertegen wordt smalend weggewuifd: die komt van de oude politiek, van mensen uit het Land van Ooit.

Nieuwe zwijgende meerderheid

Dit is niet bepaald de sfeer waarin inzet voor de MDG's als een bom inslaat. Wat dat betreft is er nog veel werk aan de winkel en dat werk heeft zin. Ik denk namelijk dat er in Nederland een nieuwe zwijgende meerderheid is. Onderzoek naar meningen over solidariteit laat keer op keer zien dat de Nederlanders in overgrote meerderheid staan voor solidariteit, zowel in als buiten Nederland èn dat ze bereid zijn daarvoor te betalen. Maar die meerderheid moet niet alleen betalen, maar van zich laten horen. Als mensen hun stem laten horen heeft dat effect op media, maatschappelijke organisaties en politiek. Durven te gaan voor een wereld waar iedereen tot zijn recht komt is hard nodig en van groot belang. Als die stem stevig doorklinkt in het maatschappelijk debat geeft dat vanuit zichzelf al effect: je geeft de richting aan waar je naar toe wilt en je bepaalt de agenda in plaats die van anderen te volgen. Dat moet inderdaad niet alleen in kleine zaaltjes gebeuren, maar daarvan zou ik willen zeggen: je moet ergens beginnen. De deelnemende organisaties nemen zich in alle geval voor hiermee door te gaan. Daar kunt u ons aan houden.

Maarten Baltussen is beleidsmedewerker bij Justitia et Pax.

Terug naaar openingspagina 1 mei conferentie